Jan Shang Ten Du Yang
April 24, 2006

Myitkyina Jawngma

Wunpanwg Mungdan Shanglawt Hpung a April shata praw hta galaw ai Ginjaw Hkumra Zuphpwng kawn Mungmasa Bunghkan Komiti, MBK, hpe hpaw ninghtan dat ai gaw KIO a zai ladat rawng a lahkam langai re ai hpe mu ai. Atsuya the mungchying sha yawng hte kahtep lata gindun ganawn mazum sa wa na matu n’dai Komiti hpe hpaw da ai re lam, KIO a n’dau shabra laika hta mu ai.

KIO labau hta n’dai zawn ahkyak ai aten hta Mungmasa Bunghkan Komiti hpaw let mung masa ninggam satsaw dat ai gaw KIO hte anhte amyusha ting a daru magam lu lam matu shakut sa ai lamyan hta ahkyak ai lahkam langai rai nga ai. Ahkyak ai lahkam langai re ai hte maren, KIO kawn gara masa, ladat ni hte Mungmasa Bunghkan Komiti hpe asung jashawn lu na ngu ai mung grai ahkayk nga ai.

2006 ning praw kawn KIO gaw Myen hpyen atsuya a jebat dingsa lam amyu myu hpe hkrum katut wa sai re. Muse ninghtawn na KIO magam gun ni hpe gap sat kau ya ai, KIO a shang gumhpraw lu Hpaga lam mahkrun ni hpe pat shingdan ai, KIO a uphkang ginra ni hpe gau ngwi ngwi Myen hpyen dap a uphkang ginra shatai wa ai lam ni gaw KIO hpe mung masa shamu shamaw ai lam galai shai shagun wa ai lam ni re ngu mai tsun ai.

Mungmasa Bunghkan Komiti hpaw dat ai lachyum hpe yu yang, KIO hku n’na lani hte lani grau yak hkak wa nga ai KIO a mung masa hpe yawng n raitim, daw chyen myi ngu na daram galai shai mayu ai lam, mungchying sha ni a madi shadaw lam grau lu wa na matu mung shawa law malawng shang lawm shamu mai ai mung masa ladat hpe hpaw hpang wa mayu ai hte Myen hpyen atsuya hte mung masa ginsup ai hta grau n’na tara shang manu wa lu na matu yaw n’na hpaw ai rai na re ngu sawn lu ai.

N’dai hku galaw ai hta KIO kawn asan sha tawn da ra ai policy langai gaw, 2006 ning April shata hta sha magam gun ningnan bai lata n’na amyusha mung masa hpe galaw na rai nga ai Wunpawng Amyusha Mungbawng Rapdaw hpe gara hku, gara madang hte, gara shara kaw, ganing re ai mung masa madang hte kade daram dam lada ai hku shamu shangun na ngu ai re.

KIO ningbaw ni kaw gaw n’dai lam ni hpe tsun shaga ai lam n nga shi tim, hkyen lajang da sa na re ngu shadu ga ai. Hpa majaw nga yang, amyusha mung masa hpe galaw na ngu ai WMR hte mungchying sha yawng hte lata gindun ganawn mazum sa wa na yaw ai MBK a magam bungli ni gaw hpa baw ni re ai lam mung chying sha ni asan sha chye na na grai ahkyak nga ai. Dai n rai yang mung masa machye machyang naw hkalung mung shawa ni myit ung-ang let WMR hte MBK ni hpe chye na shut kau na tsang ra ga ai.

Mungmasa Bunghkan Komiti hpaw dat ai gaw KIO hte Myen hpyen atsuya a 10 ning jan sai gap hkat jahkring lam la let, simsa lam ngu ai gaw gap nga ai lachyum n pru wa ai majaw byin pru wa ai re ngu tsun mai ai. Myen hpyen dap gaw KIO sha n ga, Myen mung nga gap hkat jahkring ai hpung ni yawng hpe lak nak jahkrat shangun n’na shamyit na masing gaw mani mana sha jahkrat da ai n re ai hpe yawng chye na shadu ai. Dai hta KIO gaw Wunpawn amyusha yawng a ahkaw ahkang lu lam matu mai byin ai mung masa ladat ni hte shakut nga ai re ngu kam ai. Kade myi shakut nga tim, Myen hpyen atsuya hte mung masa tsun shaga na hkum tsun, shanhte woi galaw nga ai National Covention lung nga tim KIO hpe mungdaw langai a gawng malai mung masa uhpung langai hku masat ai lam n nga ai hpe mu ai. Asan sha tsun ga nga yang, KIO hpe mung masa uhpung langai hku tup hkrat masat ai lam n nga ai hpe mu ai.

KIO ningbaw ni mung, ya ten hta gaw, National Convention hpe matut lung na ngu tsun tim, NC lung n’na anhte amyu sha ni matu hpa mung lu la na n re ai hte amyusha yawng matu akyu yawm lam re ai hpe gaw chye na ma sai. Dai majaw, KIO gaw tinang hta n’gun grau ja ai Myen hpyen dap a mung masa mahkam kaw na tesp kawp lawt lu hkra n rai tim, aten ladaw langai mi daram hta loi li lu shamu lu na matu Mungmasa Bunghkan Komiti hpe hpaw ai hku mai byin na re ngu mu ai.

KIO hku n’na lahta na masing hte maren MBK hpe hpaw ai rai yang, KIO a mung msaa lakung (Political Wing), shing n rai, dai hta grau madang tsaw ai mung masa parti (Political Party) hpe hpaw hpang, shing n rai, shamu shamawt hpang wa ai gaw mai byin ai lam ni re. Raitim, n’dai hku lahkam sa wa na matu KIO gaw rawtmalan hpung langai hku naw tsap na, n tsap na hpe daw dan na ahkayk nga ai. KIO hku n’na, Myen hpyen atsuya a mung masa mahkyen 7 (Seven Steps Road Map) hte maren hkan sa n’na, Myen mung a ra-lata poi ningnan hta shanglawm na hkyen lajang ai rai yang, mung masa parti hku shanglawm ai ladat gaw htap htuk ai rai nga ai. Ra-lata poi hta rawtmalan hpung hku n’na shang lawm na hpe Myen hpyen dap hkap la na n rai ai sha n ga masa jaw na n mu ai.

Mungmasa Bunghkan Komiti hte seng n’na Dukaba Gauri Zau Seng tsun ai hta MBK gaw “mungdan atsuya hte bawngban jahkrup n’na me, mung masa hpe gara hku myit sa mat wa na ngu ai hpe, lit la na matu” hpaw tawn ai re ngu tsun ai. N’dai hpe maram yu yang, KIO kaw ninggawn mungmasa policy asan re n nga ai hpe mu ai. Myen hpyen atsuya hte shawng bawng jahkrup n’na galaw na mung masa ngu ai gaw, hpyen wa a matsun ai hku hkan galaw ai bung ai. N’dai hku galaw na rai yang bungli byin na lam n mu ai sha n ga, MBK hpaw ai lachyum pru na n re ai. KIO kawn galaw ra ai gaw, mung masa shaga na hpe ninghkap nga ai Myen hpyen du ni hpe tinang hte mung masa jahkrup lu na madang de du wa hkra lu galaw ai mung masa mabyin langai pru wa lu hkra zai ladat grai rawng ai mung masa mahkam langai gyin shale na ahkyak nga ai.

Gara hku mi raitim, KIO Ginjaw kawn MBK hpe hpaw dat ai gaw mung masa hpa n mai shamu nga ai ten hta lama mi gyin shale dat ai mung mai byin ai. Lama wa Myen hpyen atsuya kawn KIO hpe laknat jahkrat shagun n’na, mung masa parti hpaw na ahkang jaw let ra-lata poi ningnan de shang shangun wa yang MBK hpaw tawn ai lam gaw akyu rawng ai mahkrun tai wa na re. Hpa majaw nga yang MBK kawn KIO hpe mung masa parti langai hku galai shai sa wa na gaw grai manu ai ladat re.

Raitim, n’dai zawn galai shai ai aten gaw KIO zawn rawtmalan hpung a matu ahkyak dik ai ladaw re ai hpe malap kau n mai ga ai. Myen hpyen atsuya hku n’na, KIO a rawtmalan masing masa kawn mung masa parti de galai shai wa ai ladaw hta KIO hpe shamyit kau na gaw rawtmalan aten na KIO hpe shamyit kau na hta grau loi nga ai. Mungkan hta rawtmalan hpung law malawng kaw na n’kau myi chyu sha rawtmalan ladat kaw tara shang mung masa hpung de galai shai ai ladaw hpe atsawm sha tawt lai lu ai hpung ni chyu sha tinang uhpung a yaw sha da ai pangdung de lu du ai rai nga ai.

Ga shadawn, Africa na Sudan People’s Liberation Movement/Army (SPLM/A) gaw atsuya parti rai nga ai National Congress Party hte Comprehensive Peace Agreement, CPA, ngu ai hpe uphkang atsuya hte rau hkrang shalat bungli galaw sa wa tim dingbai dingna amyu myu a majaw dai ni du hkra tang du hkra n lu galaw ai hpe mu lu ai. Grau n’na SPLM a ningbaw Dr. John Garang 2005 July shata hta gyam kapaw sat kau ai hpang uphkang atsuya a mung masa ladat amyu myu chinglau ai lam majaw dai ni du hkra manghkang law law hparan na ngam nga ai.

Sundan uphkang atsuya hte Myen hpyen atsuya gaw upkang ladat hku yu yang bung ai ngu tsun mai tim, Sudan atsuya gaw SPLM hpe mung masa bawng jahkrup ai lang galaw n’na Comprehensive Peace Agreement ngu ai hpe myit hkrum ta masat ka ai re. CPA kaw SPLM a matu tara shang hpyen dap hpaw na ahkang, mungdan a n’hprang sut rai htu shaw tek jum na ahkang hte hpang jahtum masa jaw yang Southern Sudan government ngu ai atsuya langai gaw de na masing ni du hkra lawm ma ai. Dai zawn re mung masa jahkrup ai madang hpe lu tek jum da ai SPLM pyi gaw dai ni du hkra tatut bungli galaw ai lam hta tang du na matu grai naw tsan gang nga ai.

Ya dai ni byin nga ai Myen mung a masa hta KIO kawn amyu sha ting a akyu ara hpe yu n’na, tinang a mung masa policy, n’gun, mungkan a mungmasa mahkyen, grupyin mundan kaba ni a mung masa mahkyen, uphkang atsuya a mung masa policy ni hpe maram dinglik yu let tinang uhpung a mung masa policy galai shai ai hpe mung masa amyat lu hkra galaw na gaw ahkyak nga ai. N’dai aten hta zai ladat hkrak hkrak hte tinang uphpung a sak hkrung lam, tinang a yaw shada ai pangdung ni hpe mai byin ai ladat yawng hte hpyen hpe hpyen hku asan sha chye mu let mung masa majan hta shang lawm ra saga ai.

Dai ni na mung masa majan gaw moi na rawtmalan prat zawn majan pa hta sinat hte gap hkat ai masing masa hta grau shuk shanut chye na yak ai sha n ga, tsa ban 21 a mung masa majan gaw pat shingdang da ai lam n nga ai mung masa mahkyen rai mat sai re majaw, tinang a mung masa mahkyen gaw hpyen wa a akyu lu mai ai mahkyen n rai mat na hpe chye na ra ga ai.

Lahta na laika gaw Myitkyina Jawngma a maram dinglik yu ai lam ni sha rai n’na, The Kachin Post a n rai ga ai.