Amyu Tsaw ai Ni April 22, 2006
Hkyedan Tingsa Hka prut ngai ai hpunglung di hta Shu langai hpe bang dat yang kalang ta gumhtawn pru mat na re. Raitim, ya she wan nawn n’na Hka katsi bang tawng ai hpunglum di hta Shu hpe bang dat yang, Shu dai gaw gum htawn pru ai lam n nga ai sha, hpang jahtum Hka prut ai ten hta si rawng mat ai hpe mu lu ai.
Ya dai ni Jinghpaw Wunpawng Amyusha ni a mung masa hkrun lam mung, hka katsi hta bang tawn ai Shu hte bung nga ai. Shaning 30 ning jan amyusha ting lawt lu lam matu shanglawt lu lam matu rawtmalan wa ai mungmasa mahkrum madup ni hpe, dai ni (1994 ning hpang) na mung masa hte shingdaw yu yang loi mi simsa masu ai namchyim hpe simsa lam majing hku shadu yang gaw shut kaba rai na re. Anhte amyusha ni a lawt lu lam mahkrun hpe lam shagu, ladat hpan hkum hkra hte shagyip shagyeng wa nga ai hpyen wa a lamhkam ni hpe anhte yawng dum hprang ra saga ai. Grai yawn hpa langai gaw, dai ni anhte amyusha ni lani hte lani hkrat sum nga ai lam ni hpe anhte amyusha ni hku n’na myit tsang, kraw machyi ai lam ni hpe dan dan leng leng hkrang shala wa ai lam n nga ai hpe mu lu ai.
Rawtmalan Hpung Ni Simsa lam she ahkyak ai, buga ginra gaw sharawt ai she ahkyak ai, National Convention, NC, kaw tang madun tawn da sai, NC a mahtai hpe la yu nga ai, ngu ai ga manaw ni gaw, rawtmalan hpung ni a policy rai mat sai. Anhte mung shawa masha ni rawtmalan ngu hpe chye na ai gaw, buga hpe gaw sharawt na matu sha n re, Jiwoi Jiwa ni prat ban hte ban du baw law law nawng lai wa n’htawm makawp maga lai wa ai anhte a ‘Kanu’ mungdan she re. Chyahkring mi simsa n’htawm Kanu mungdan hpe kadai mung ra ai hku, dingsa, jahten shaza ai ni hte galai la ai simsa lam gaw sindai masin machyi hpa she rai nga ai. Kanu mungdan a Shingnyau Lahpyen e she, prat tup alum ala nga lu na matu rawtmalan magam hpang sa wa ai lam re. 2006 ning, January shata 9 ya Kye Mong Myen shi laika hta Jinghpaw mungdaw e shanu nga ai masha jahpan hta, Jinghpaw amyusha ni 540856, Sam amyusha ni 345945, Myen amyusha ni 414496 nga ai hpe mu lu na re. Dai hta n ga, NC hpe madi shadaw nga ai Myen hpyen atsuya, SPDC, rem tawn ai, USDA, Redcross, Numhpung, Ma kanu hte ma ngai zinlum hpung ni yawng gaw Myen mung ting hta Wan 30 jan nga nga nga sai hpe mu lu nga ai. Lachyum gaw, NC n’dai hpe shangut la ai hte gaw, myen mung a masha jahpan bum masum madi shadaw ai hte shagrin sa wa na lachyum rai nga ai. Raitim, n’dai gaw anhte Jinghpaw Wunpawng Amyusha ni teng ra sharawng awng ai lam hpe mahtai shaw ya lu na kun? Jinghpaw masha jahpan gaw, Myen amyusha ni hte Sam Amyu sha ni pawng dat yang anhte shan hte daram n law nga ai re. Asuya byin wa tim Myen e chying lau ai Atsuya sha rai na re. Madu a mungdan hta madu daw dan lu ai Self-determination n nga yang gaw lai lai sha rai nga ai.
Moi de Myen Hkaw Hkam ni Myen mung dingda de mung maden lu dik htum ai shara gaw Mali N’mai hka zup shara du hkra sha re. Ya dai ni gaw anhte buga hta Myen ni n’ta madu tai hkyen wa masai. Dai hta n ga, rawt malan hpung ni hpe mung ya du hkra, mungdan a malai NC lung ai hku n hkap la ai sha, Laksan Ginra na simsa lam la tawn ai hpung ni hku sha masat tawn ai lam ni re majaw, gara hku Kanu Mungdan hpe lu hkra bawngban la lu na n re. Rawtmalan hpung ni mung buga gaw sharwt nga ninghpai let, madu a Kanu mungdan na nhprang sut rai ni hpe dingsa nga masai. Hpyen wa gaw lani hte lani, hpyen dap maden bang wa sai, Hpyen la ni hpe aten shagu (gasat na jin jin) nga n’na, hpyen dap shagu ka shakap tawn nga yang anhte buga gaw sharawt ngu jahtau taw ai gaw lachyum n pru nga ai. Anhte amyusha ni yawng a mung masa hpe woi gumhpawn galaw sa wa na matu Wumpawng Amyusha Mungbawng Rapdaw, WMR, hpe hpaw shabawn tawn ai rai nga ai. Raitim, WMR hku n’na Myen hte grai wa dangrang bawngban la lu na hpe n mu ai. Ya hte sha Sara Maran Zau Nan hpe WMR a ningbaw ningnan shatsam sai. Sara Maran Zau Nan gaw moi de Yangon Dakkasu hta Economic jawng sara galaw let, Jinghpaw jawng ma ni hpe lam woi, garum lai wa sai. Lan Tsin Lu Nge amu madu mung galaw lai wa sai re. Jinghpaw Laili Laika hte Htung Hking Hpung (Yangon dakkasu ) hpe mung hpaji jaw lam woi lai wa sai. Mung masa lam hta mung kungkyeng ai, Myen ningbaw ni law law hte ganawn mazum ai hta mung ladat grai chye ai Sara langai rai nga ai. Raitim, Sara Maran Zau Nan gaw Myen hte ninghtan shai ai bungli ni hpe galoi mung n galaw na re ai hpe kam mai ai. Moi mung n galaw ai, ya mung n galaw ai, htawm hpang de mung galoi n galaw na re hpe gaw Yangon Dakkasu lung lai wa ai, Jinghpaw jawng ma dingsa ni yawng chye chyalu rai na kam ai. Dai majaw Myen hpyen atsuya hte jahkrup n’na WMR ningbaw shara hpe hkap la sai Sara Maran Zau Nan hku n’na lam woi awn sa wa na lam gaw, Pro-SPDC WMR rai mat sai hpe mu mada ai.
Dip sha hkrum ai, rap ra lam n nga ai hpe chye nga ninglen hka yawng nang ai gaw, tengman ai tara hpe shingdu tawn kau ai rai nga ai. Hka katsi di de bang dat ai shu a ga shadawn hku n byin hkra ya kaw na sharai hpang wa ra sai. Kanu Mungdan hpe tsawra ai majaw, teng man ai tara hpe tsawra ai majaw, n tara ai hpe ninghkap malan ai majaw, asak ap nawng lai wa ai share shagan ni yawng hpe arawng la, hkungga jaw dat ai. Nanhte a n-rut n-ra ni, ga kata e tsam, ayai ma ai raitim, nanhte a amying hte, nanhte tsawra ai teng man ai tara ni gaw prat gumjat agrin nga na re. Makam Masham Nawku Hpung Ni Ya hte, ngai bum mare langai de wa yang, asak (11-12) re ma marai 5 hte hkrum ai. Shanhte gaw, hpaji sharin mayu ai, Myu mare e nga shara n lu ai majaw, Myen hpungkyi jawng kaw kappiya sa galaw n’na, jawng lung ai hku re. Jawng Dat n’na bum mare de lam hkawm wa yang, shan hte kaw na manang langai, lam kaw machyi n’na si mat ai. Shanhte mung si mat ai manang wa hpe, shanhte nan akyu hpyi n’na htu lup kau ma ai hpe tsun dan ma ai. Ngai ladi hkri hkri ngu, kraw machyi la ai hte madat shakre la n’ngai Dai mabyin hpe yu dat yang, Si mat ai manang wa hpe Karai Kasang kaw akyu hpyi n’na htu lup kau na hpe gaw chye nga ma ai. Lachyum gaw Karai Kasang hpe kam sham ai hkristan ni rai nga ma ai lachyum re. Dai ma ni jawng sa lung ai Myu mare hta mung Jinghpaw Nawku hpung kaba langai nga nga ai, matsan ai ni hpe madi shadaw na nga n’na hpaw tawn ai hkritan border mung nga nga ai. Ngai sawn yu n’ngai, hpa majaw, Karai Kasang a shara rai nga ai Nawku Htingnu hta, Karai Kasang hpe kam sham ai ni a matu shingbyi shara sha pyi n tai ya lu a ni? Nawku Htingnu hpe kadai madu rai nga a ta? Hpung sara ni rai ma ni? Karai Kasang rai nga ai kun? . Hpung masha ni gaw, Yenan sau wan kawk, Hpayawng Deng wan ni hte ningsin shana ni hpe wanmang makau e shalai nga yang, Hpung sara ni gaw, Honda wan jak kasha ni hte, TV Video ni hpe yu chyai let shana hpe shalai nga madai. Dai arung arai ni gaw, hpung masha ni sak jaw ai, alu gumhpraw ni rai nga ai hpe myit dum nga ga. Nawku htingnu hpe amun, asen, awan ma n’na gawgap tawn nga tim, hpung masha ni a kashu kasha ni myen hpungkyi jawng kaw kappiya galaw n’na, shing byi ra nga sai. Hpung sara ni, Hpung sara kasha ni, Maigan de hpaji sharing sa na matu shingjawng hkat nga yang hpung masha a kasha ni Myen hpungkyi jawng hkan kappiya galaw na, hpaji tam hkawm nga ma ai. Hpung sara ni US doctrine she hkrak ai, UK doctrine she hkrak ai nga n’na dang rang hkat nga yang, Myen hpungkyi jawng kaw anhte a hpung masha kasha ni kappiya galaw na hpaji tam nga masai. Hpung sara shada shi lu wa ai gaw Doctor janmau ni hpe shingjawng shingjawng jahpoi hkat nga yang, hpung masha ni a kasha ni myen hpungkyi jawng kaw kappiya galaw na hpaji tam ra nga masai. Hpung sara ni US, Japan de sasana maden bang nga yang, bumring bumga de na hpung masha ni a kasha ni myen hpungkyi jawng kaw kappiya galaw let hpaji tam nga masai. Hpung sara ni e anhte ra ai lam ni gaw, nanhte lu wa PhD ni Dr ni n re, anhte hpung masha ni hpe alum adum woi awn zinlum la na hpe sha, ra sharawng ga ai. Nanhte Philosophy, Theology ni hpe sharin wa ai raitim, teng man ai tara ni hpe nanhte shingdu tawn nga madai. Hpung masha ni a makam masham madang gaw, hpung sara ni hpe dinglun jang, Karai Kasang hpe dinglun ai re, ngu chye na ai madang sha na re majaw, ya gaw dai zawn rain aw galaw mai na re. Hpung masha ni a makam chye chyang ai lam tsaw jat wa ai shani a matu ya kaw n’na, tau hkrau hkyen lajang da nga mu. Karai masa hpaji ni hpe n chye tim hpung masha ni hpe woi zinlum let, hpung woi lai wa sai Sara Usa ni hpe n’dai laika hte shagrau hkungga jaw dat ai. . Mung Shawa Masha Ni
Kanu Mungdan kata hta dip sha, zingri ai nga n’na ninghpai let maigan ga hkan du nga ai ni, Nawku hpung mying hpe ninggam shatai let maigan pru wa ai hpung sara ni, hpaji hpe mung kan madang dep chye tawn ai myitsu ni, ya dai ni mung dan a matu magam galaw sa wa na ten hta gara jut kaw magyim nga ma ai kun? Kanu mungdan kata hta na mabyin ni gaw, n tara ai, rap ra ai lam n re ai ni re hpe chye nga ai raitim, mung masa galaw jang hkrum kadup wa na mang hkang ni hpe tau hkrau sawn let, teng man ai tara hpe nanhten shingdu tawn kau nga sai. Madu a hkring htawng ( (Identity) ni hpe madun na gaw, kaga ni hte n bung ai lam hpe madun ai lam re. Raitim, Mare kaba hkan nga nga ai ni gaw, Myen ga hpe myen hte bung hkra shaga lu ai hpe arawng mala n’htawm myen ga n pra ai ni hpe she jahpoi asawng nga sai. Myen zawn myen ga n chye shaga ai gaw Jinghpaw re ngu ai lachyum hpe malap kau masai. Kaga chyasam wa a ga hpe, hkan shabung shaga ai gaw, dai chyasam masha tai magang wa nga ai lam re. Mungkan hta katsi majan ngut wa ai hpang, Mungdan ni grau law htam wa n’na, kadai mung kadai madu a Htung Hking, Laili laika, Aga ni hpe shagreng wa nga yang, anhte gaw, Jinghpaw n re ai chyasam masha she tai wa hkyen nga ga ai. Yangon na Jinghpaw Nawku jawng sa yu yang Ma kanu ni kasha ni hpe Myen ga she ga taw nga masai. Mung masa galaw ga nga yang, mung masa gaw, mung masha ni hte n seng ai lamang langai zawn she nawn wa nga sai. Amyu hpe n tsaw ra a ni? ngu san jahta yu yang, kadai mung tsawra ai nga hkrai hkrai gaw rai nga ma ai. Amyu Mungdan hpe tsawra ai ngu ai lachyum gaw, Dai mungdan ginra lamu ga, dai mungdan hta shanu nga ai masha ni, dai mungdan masha ni a htung lailen shingni ni, dai mungdan lamu ga hta tu matu tsingdu tsingman kaw na hkawt, dai lamu ga hta na dusat dumyeng yawng, ganghkau hte dai ganghkau hta pyen ninglen nga ai dusat du myeng yawng, hka-shi hka-nu hte dai hka e asak hkrung mahkrung yawng hpe tsawra ai she myu tsaw myit rai nga ai hpe dum nga ga. Ya dai ni mungdan hta tu matu, nhprang sut rai ni, htung hking ni hpe dingsa hkrum nga ga sai, manam she n’ta madu tai n’na, wa hparan nga sai. Dai hpe n’dai hku yu nga na ga ai kun? Anhte mung masa hta shanglawm ra sai. Mung kan hta, n tara ai hpe malan ai gaw, jaw ai lam langai re. Teng man ai lam hpe masu ai ni nga yang, tsun gwi ai ni mung nga ra ai, dip sha ai ni nga yang, rawtmalan ai ni nga na re. Gwi ai ni nga ai zawn, myit ung-ang ai ni nga ai. Dai gaw shingra tara re. Shut taw nga ai hpe jaw ai hku hkap la kau yang, hkritung kata e dai kri rawng mat n’na, anhte a kaba dik htum ai hpyen rai mat na re. Shaloi anhte a kashu kasha ni a prat hta sharung shayawt ai hpe hkrum sha na ga ai hpe dum nga ra sai. Mung masha ni sinat mari ga nga yang kadai gumhpraw n kam bang ga ai. Nawku hpung alu hpe gaw kade yak tim bang nga ga ai. Si ai hpang na htawm hpang prat, katsan ga na lam hpe she grau hkrit nga ga ai. Ya dai ni kade n na yang hkrum katup na hkrat sum lam hpe gaw shingdu tawn kau nga ga ai. Madu a lamu ga ginra hta madu nga na malai manang wa a ginra de she lamu ga, mari madu hkawm wa nga sai. Good Citizen ngu ai gaw, jamjau tim, matsan tim madu a buga ginra hta galoi mung nga pra madu nga ai ni re ngu ai hpe dum nga ra sai. Bumring bumga hta Myen hpyen dap a zingri zingrat hkrum tim, matsan tim, prat madang n dep tim, hpaji n chye n chyang tim, ya dai ni du hkra lamu ga hpe madu tai let nga pra nga ai mung masha ni hpe n’dai laika hte arawng la, hkungga jaw, chyeju dum dat n’ngai.
Lahta na lam ni gaw Hkyedan Tingsa a mu mada hkam sha ai lam ni sha rai n’na, The Kachin Post a n rai ga ai.
