Kaji ai Manghkang N kaba wa Hkra
February 11, 2005

Scientific Advisor

Wunpawng Mungdan Shanglawt Hpung, KIO, ningshawng let hpaw hapng wa ai Rawtmalan hkrun lam shaning 44 ning hpring n’na, 45 ning de lahkam shang wa ai aten Myutsaw Hpyen Dap kata byin nga ai lam, hpyen Num/ La ni hkam sha ai lam n’kau mi hpe tang madun dat ai.

KIO gaw ya ten hta Myen Hpyen Atsuya hte gap hkat jahkring da ai majaw Buga hta simsa lam a akyu ara, chyeju kumhtaw hpe mungchying sha ni ram ram hkam sha wa lu magang nga sai hpe mung mu lu nga ai. Mare kaba hkan shanu nga ai ramma ni mung byin mai hku mahkrun tam let kan bau bungli ni galaw nga ai hpe mu lu ai. Dai hte maren, hpaji hparat lam hta wang lu wang lang, ram ram rawt jat wa ai lam hpe mung mu chye lu nga ai. N’dai zawn rai n’na simsa nga ai aten hta n’kau mi rai yang waw gahkrang, le gahkrang, n hkring-n sa shang gumhpraw tam, kan bau bungli galaw let shingjawng sa wa nga ma ai.

N’kau mi bai rai yang bungli n nga ai majaw ngu na kun? Tinang bungli n chye tam la ai mahtang ngu na kun? Uhpung uhpawng hta nga ai rai yang tinang a ningtsa na ni lam madun la na hpe la nga ai kun? Daini na ahte a Shanglawt Hpyen Dap, KIA, a kata yu dat yu yang “Kabu” hpa law law nga ai zawn “Yawn” hpa lam ni mung loi li pru wa ai hpe na lu ai. Ga shadawn, hpyen Num n’kau mi du hkra kani, nanghpam tsi mawan ni hpe lu sha, jai lang wa ai lam gaw ram ram myit yu ra ai, myit ru ging ai lam langai mi re ngu n’na sawn lu ai.

Bai n’na KIA Hpyen Dap kata hpyen Num/La ni yawng tinang a ningtsa na hpu-awn ni hpe hkungga la-ra ai lam mung, moi na hte shai mat wa ai lm hpe na chye lu ai. N’dai lam ni gaw mabyin masa a majaw ngu na kun? Hpyen Num/La ni tara tawt lai ai ngu na kun? Tinang a hpu-awn ni nan tinang hpe hkungga na lam hpa n nga ai majaw rai kun? Hpyen Sharin shakyang ai kaw mahtang ra rawng ai kun? Tinang gaw da ai tara hpe tinang n hkan masha kaga wa hkan sa n’na tinang hpe hkungga lu na kun? Tara n hkan ai rai yang uhpung uhpawng gaw tut ngang grin ai gaw re kun?

Mungkan hta ningbaw ningla kaja ni a kasi kamang ni hpe mung anhte mai la ga ai. Shanhte gaw ningbaw ningla byin gring n’na byin ai ni re hte maren kaji kaba mahkra hpe chye ma ai, dum ma ai, tsawra ma ai. Shinggyim masha shagu gaw masat la hkrum na hpe grai ra sharawng ai ni hkrai rai ga ai. “N’dai masat masa jaw ai [recognition] ngu ai gaw hpu-awn langai mi hta n rawng nan n mai ahkyak ai zinlum lam kaba langai re hta sha n ga, tinang a npu na masha ni jaw na mahtai mung dai kaw rai nga ai,” nga ka da ai lam hpe anhte n’kau mi hti yu na ga ai. Tsun ai gaw kaga, galaw ai gaw kaga rai yang, masu ai hte gale wa ai. Grau n’na n lu galaw ai lam hpe ga sadi jaw ai rai yang mung masu ai zawn byin chye nga ai. Dai majaw, Mung shawa ni hpe mi rai rai, hpyen Num/La ni hpe mung anhte masat la, manu tawn tsawra matsan dum let dingman tara ai lamyan hkan n’na shawng de ding yang sa wa mai na re ngu sawn lu ai.

KIA, na hpyen Num langai tsun wa ai gaw, “ngai Pru Hkring Sa na ahkang hpyi ai lam madung gaw: nye a ningtsa na masha n’kau mi kam ai hku maru marang galaw na hpe n kam hkam ai majaw re. Hpyen Num ni hpe gaw gade mi kaja tim, Kani lu sha ai, n shawp n kap bungli galaw ai chyu shadu wa masai. Ngai hpyen Num re ngu na pi mare kaba hkan nga ai nye a manang ni hpe tsun gaya wa sai. Dai majaw, ngai lawan pru mat ra sai ngu Pru Hkring Sa Ahkang hpyi da sai,” nga tsun ai lam na lu ai.

KIA kata hta, lahta tsang na hpu-awn n’kau mi, Lu-Sha ai ginra hkan hpyen la ni hte hkrum yang Hpyen tsang tsaw ai wa gaw nem ai ni hpe mabyin masa lam hpe madung n tawn ai sha, hpyenla ni hpe maga na malai htawng, bye, sinat laknak hte jahkrit sha nga ai lam mung na lu ai. Grau n’na gaw, 2005 ning, January 11 ya shana Laiza Mare Lu-sha seng langai kaw e, Lahta Tsang magam gun langai mi gaw lawu tsang hpu-awn langai mi hpe shana hkying 11: 00 PM daram hta garu gachyi nga ai ngu shi a hpyenla langai hpe sa shaga la shangun n’na, hpyenla nambat san la, hpyenla nambat kaji ai majaw hpu-awn n mai byin ai, masu ai ngu n’htawm bye, galau yang Lagaw hte bai htawng, Sinat hte gap sat kau na nga n’na madi ai lam na lu ai.

N’dai zawn rai n’na lahta tsang magam gun n’kau mi lawu tsang na ma ni hpe shara, magam Dap n lata ai sha hkrup mara Lagaw, Lata, Laknak hte sari sadang hkrat hkra gaya jahkrum, zingri zingrat ai lam gaw lahta tsang magam gun langai hta rawng ging ai atsam rai kun? Uhpung a sari sadang du hkra hkrat wa lu nga ai n rai ni?

N’dai zawn zingri zingrat hkrum ai hpyen Num/La ni gade sha naw nga nga ga ai kun? N’dai lam hpe chye ai manaw manang ni gaw ram ram gajawng, yawn ai hte n tara ai lam re nga n’na seng ang ai lahta tsang Rung ni de shawk na hku tsun shadut ai lam hpe mung na chye lu ai. N’dai zawn galaw ai a majaw 44 ning na wa sai Rawtmalam magam hpe ginchyum dat lu wa na re kun?

Myit hkrum myitra wa lu hkra, ayai akai n byin hkra, kaja wa hkra, yawng hpe zinlum woi awn ai ni nga ai zawn shada myit n pyaw hkra, nangshoi nangsha nga hkra, hkabra wa hkra, myit yawn, myit daw myit hten hkra galaw ai masha ni mung nga ai zawn zawn bai rai wa yang gaw, anhte ganing di na i? Galoi rawtjat wa n’na, dip sha ai kaw na lawt lu na i? Anhte amyusha kata e gaw da ai Magam Dap, Rung ni a lapran hta mung Magam Dap, Rung n’kau mi hpe sha shareng n’na, ngam nga ai rung ni hpe rai yang hkrang jahkum da ai de gale wa ai zawn zawn rai wa ai lam ni hpe mung na lu ai.

Manghkang ngu ai gaw ganing re ai kaw n’na mung byin hpang wa chye nga ai. De a ningpawt ninghpang hpe gawn yu ai shaloi, law malawng ngu na manghkang kaba ni gaw kaji sha re ai kaw n’na hpang wa ai re. N’bung laru hte shingra maka tsinyam ni chyawm gaw kaba ai kaw n’na hpang n’htawm kaji ai de, aten gadun hta hkoi mat wa lu nga ai. Raitim, kaji ai kaw n’na kaba wa chye ai manghkang gaw grau hkrit tsang ra ai re majaw, anhte amyu sha yawng a akyu ara a matu dumhprang mai na re ngu sawn lu ai.

Lahta na ningmu ni gaw Scientific Advisor a ningmu hte tang madun ai lam ni sha rai n’na The Kachin Post a ningmu ni n re ai lam chye shangun mayu ga ai. Scientific Advisor gaw Maigan mungdan langai hta hpaji sharin la ngut n’na, ya ten hta Wunpawng Mungdan Shanglawt Hpung hta magam gun nga ai Jinghpaw Wunpawng shadang sha langai rai nga ai.