Mung Chying Sha Kaja
April 29, 2005

Pangmu Zau

Dai ni Jinghpaw Wunpawng mungkan hta byin pru nga ai masa lam ni hpe yu maram dat ai shaloi, Hkristan makam masham hta lam woi nga ai ni hku n’na, Karai a mungga hta sharin achyin tawn ai mung masa hte seng ai lam ni hpe lachyum n yit n shai tsun shaleng n’na mai kaja ai lam de tinang hpung masha ni hpe woi awn lam madun matsun lu na grai ahkyak nga sai ngu ai hpe mu mada lu ai. Kam sham ai ni hte mung masa lam hta woi awn nga ai ni mung n’dai lam hpe hka ja na grai ahkyak nga ai aten ladaw rai sai. Hkristan hte mung masa, Hkristan hte mung chying lit magam, Hkristan hte mung chying ahkaw ahkang ni hte seng n’na Chyum Laika a sharin achyin ai lam ni hpe ga-yan kadun hte tum paw hkren chye na hkra tsun shaleng na gaw loi la ai n rai. Dai majaw n’dai lam ni hpe ga baw garan n’na ka shaleng mat wa na n’ngai.

Mungdan Lahkawng a Mung Chying Sha

Hkristan ni gaw mungdan lahkawng a mung chying sha masat (Dual Citizenship) lu tawn ai ni re. Hkristu hpe hkye la Madu hku n’na kam sham ai a marang e, masha gaw Wenyi hta e shangai wa n’htawm (Ehpesu 2:8; Titu 3:5) sumsing mungdan a mung chying sha tai wa ai re (Hpil 3:20). Bai dai kam sham ai wa gaw n’dai mungkan ga ningtsa e sha a’nga nga dingsa, shi hte seng ai dinghta mungdan a mung chying sha mung rai nga ai. Dai majaw mungdan lahkawng hte seng ai lit magam ni (responsibilities) hpe n hprai ai sha gun hpai na hte, ahkaw ahkang ni (rights) hpe teng man ai hku akyu jashawn chye na grai ahkyak nga ai.

N’dai mungdan lahkawng hte seng ai lit magam ni hte ahkaw ahkang ni hpe chye garan mu mada ai lam n nga yang shut shai ai lam ni hte lit magam hprai ai lam ni byin pru chye nga ai. N’dai lam hte seng n’na Chyum mungga hte ninghtan shai ai hku n’chyun du hkam la ai lam law law nga ai hta na ahkyak ai masum hpe tang madun mayu n’ngai.

1/ Dinghta Mungdan a Mung Chying sha re ngu ai hpe Nyet Ningdang ai Lam (The Denial of Earthly Citizenship)—N’dai hkam la ai lam gaw, Hkristan ni gaw sumsing mungdan a mung chying sha ni rai nhtawm, dinghta ga na mungdan hte hpa n seng ai ni re, ngu n’na hkam la ai lam re. N’dai zawn hkam la ai ni gaw tinang nga nga ai mungdan a mung chying lit magam ni hpe gun hpai ai lam n nga ai hta n ga, dai zawn gun hpai ai lam hpe bungli shajan hku sha mu ma ai. Mung masa, myu tsaw myit ngu ai ga si ni hpe matsat ma ai. Dai zawn re ai ni a myit jasat hpe majoi-let-hprang-myit-jasat (simply-passing-through-mindset) ngu n’na Charles Colson shamying tawn nga ai. (Charles Colson. Kingdoms in Conflict. London: Hodler & Strong, 1989, pg 246).

2/ Dinglai Myu Tsaw Myit Jasat (Extreme Nationalism)—N’dai hkam la ai lam hta dinghta mungdan mung chying sha byin tai ai lam hpe nyet ai lam n nga ai rai tim maga mi de bai nchyun du shanang mat wa ai re. Tinang a amyu a matu nga jang myi di chyip shanang ai baw myit jasat rai nga ai. Tinang a amyu hpe tsaw ra ai lam gaw grai kaja ai lam rai nga ai. Raitim, jaw hte n jaw, tara hte n tara ngu ai hpe jep joi shen garan ai lam n nga ai myit jasat gaw jaw ai n rai. German hpyen bu Hitler a ‘Third Reich’ ngu ai hti hkum masum ngu na German ni up ai prat ladaw gaw gap na masing hta, German Hkristan ni law law dai hpe jaw n jaw n jep ai sha myi di chyip hkan madi shadaw lawm ai lam gaw n’dai zawn re ai ladu lai tuk shamak myu tsaw myit jasat a majaw rai nga ai. John A. Witmer ngu ai wa gaw, Mungga hte ninghtan shai ai Hitler a Aryan amyu kaba myit jasat hte Jew masha zingri ai lai hpe German Hkristan ni hku n’na ninghkap ai lam lama lu galaw dat ai rai yang, hti hkum lahkawng ngu na mungkan majan a du daw sai hkaw ai lam byin yang she byin na re nga tsun ai. (John A. Witmer. The Man with Two Countries: Bibliothecasacra. 133:529 {January- March, 1976}, p. 339.)

3/ Mungkan Mung Chying Sha (World Citizenship)—N’dai hkam la ai lam gaw, kam sham ai wa gaw sumsing mungdan a mung chying sha re ngu ai hpe tup hkrak hkap la ai. Raitim, dai wa gaw dinghta mungdan langai ngai hte seng ai wa n rai, n’dai mungkan a mung chying sha she re ngu hkam la ai re. Mungdan mung chying sha ngu ai hpe n hkap la ai, mungkan mung chying sha ngu ai hpe sha hkap la ai lam re. Mungkan ting na amyu baw hpan yawng hpe shinggyim masha ngu ai hku sha mu mada ai. Amyu lakung hte mungdan garan ai hpe n hkap la ai. Ninggawn Hpu nau (Universal Brotherhood) ngu ai lam hpe shagrau nhtawm, tinang amyu baw sang hte tinang a mungdan hpe tsaw ra makawp maga ai lam hpe n hkap la ma ai. Dai zawn re ai lam ni hpe myit ting hkup ai lam (selfishness) re ngu lachyum hpaw ma ai. Mungdan langai a mung chying sha tai n’na tinang hte seng ai amyu, mungdan hpe tsaw ra let tinang amyu a galu kaba lam tam ai hpe hkrit tsang ra ai baw hku sha mu mada ma ai.

Mungga a Sharin Achyin ai Lam ni

Lahta na lam ni gaw shut shai ai, Karai a mungga hte ninghtan shai ai lam ni re ngu ai hpe lawu na lam ni hte ding daw yu yang chye mai nga ai.

1/ Hkristu a Sharin Achyin ai Lam—Hkristu a sharin achyin ai lam ni hta, kam sham ai ni gaw mungdan lahkawng a mung chying sha rai nga ai lam madi madun nga ai. Grau n’na dan dawng ai gaw Mahte laika 22:12 hta re. Shi hpe mara rim na matu Hparishe ni hte Herodi ni pawng n’na Hkristu hpe ga san san ma ai. Kehta hkawhkam hpe hkansi mai bang na i? ngu san mu ai. Hkum bang nga dat yang mung Roma asuya hpe ninghkap ai wa ngu ai hku mara rim nhtawm, bang mu nga dat yang mung Roma ni a hpe n ra ai Yuda masha ni shi hpe mara shagun na rai nga ai. Tim Yesu bai htai ai gaw, Kehta hte seng ai hpe gaw, Kehta hpe ya mu, Karai Kasang hte seng ai hpe mung, Karai Kasang hpe ya mu ngu wu ai. Lachyum gaw, kam sham ai wa gaw sumsing mungdan masha rai nga ai raitim, shi gaw dinghta mungdan hte mung naw seng nga ai wa re, dai majaw shi gaw dai mungdan lahkawng hte seng ai lit magam ni hta hprai ai lam n nga ai sha, shi lam hte shi shadik shatup ai lam galaw ra ai, ngu ai lachyum re. Kam sham ai wa gaw mungdan lahkawng a mung chying sha re ngu ai hpe Yesu Hkristu nan hkap la wa sai re.

2/ Pawlu a Hkam La ai Lam—Shara mi hta Anhte a bu ga chyawm gaw sumsing lamu e rai nga ai (Hpil. 3:20) nga n’na kam sham ai ni a sumsing mung chying sha byin tai ai lam hpe tsun ai kasa Pawlu gaw, kaga shara mi hta, Ngai chyawm gaw Roma (mung chying) masha tai chyalu shangai wa n’ngai nga n’na arawng mi alu tsun ai hpe mu lu ai (Kasa 22:25-28). Pawlu gaw Roma mung chying sha rai n’htawm, dai aten hta Roma masha langai hpe kadai majoi n mai zingri ai. Dai aten hta, Ciuis Romanus Sum (ngai gaw Roma mung chying sha rai n’ngai) ngu tsun nhtawm tinang lu ging ai ahkaw ahkang hpe lu la mai nga ai re. Pawlu gaw shi a dinghta (Roma) mungdan mung chying sha byin tai lam hpe manu shadan n’na ra ang ai kaw jai lang nga ai.

I Petru 2:13 hta Petru gaw kam sham ai ni hpe aya shagu a npu e taw nga mu nga n’na matsun ai. Petru hku n’na la ma wa, kam sham ai ni gaw dinghta mungdan a mung chying masha n re ngu hkam la ai rai yang, n’dai zawn dinghta mungdan hpe up hkang ai ni a ga madat na shadut na n rai. Kasa 17:26, Daniela 2:22 ni hta hti yu yang masha amyu baw hpan law law hpe hpan tawn ai hte, shanhte a lamu ga jarit jahkrat nhtawm up hkang na ni hpe san tawn ai gaw Karai Wa nan rai nga ai lam mu mada lu ai. Dai majaw mungkan e nga nga ai amyu baw hpan ni hpe masat masa n galaw ai lam gaw Karai a mungga hte ninghtan shai nga ai.

Anhte Jinghpaw Wunpawng amyu sha ni ngu n’na mungkan hta nga pra wa ai gaw, Karai a lajang ai lam nan rai nga ai. Amyu sha shagu hta amyu sha hte seng ai hkritung lawm ahkaw ahkang lu ai zawn, mung chying magam gun hpai na lit nga ai ni re. Karai gaw yubak hta lup mat sai shinggyim masha ni htani htana grin ai sumsing mungdan hta mung chying sha byin tai lu u ga Hkristu hpe si hkam shangun sai re. Tinang a magam bungli a majaw n rai, si hkam sai Yesu hpe kam sham ai a marang e anhte sumsing mungdan masha tai wa ga ai. Dai zawn byin tai wa ai majaw anhte gaw, tinang a amyu, dinghta mungdan hte n seng mat sai ni n rai ga ai. Dai majaw dai mungdan lahkawng hte seng ai ahkaw ahkang hpe hkam la lu na ahkyak ai zawn, mungdan lahkawng hte seng ai lit magam ni mung chye na nhtawm n hprai ai sha gun hpai na mung ahkyak nga ai.

N’dai ga ngau gaw Mungga Shanan Website kaw shabra da ai hpe kalang mi bai shabra dat ai rai n’na, Pangmu Zau a ningmu ni sha rai ga ai.