Mungchying Sha Yawng a Akyu Yu Ga

Shanglawt Brang

December 26, 2003— Anhte Jinghpaw Wunpawng Mungshawa yawng hpe “Mung Masa ngu ai gaw masu magaw, tara n lang ai baw re” nga hkap la kam sham let Awm-dawm Shanglawt kaw n’na Federal Mungdan gawgap ga nga, ya gaw “Myen tai ga” nga ai de bai du wa nga sai lam gaw, myusha yawng hpe Mung Masa masu ai lam nan re.

Myen Hpyen wa a Hkalem ai lam hpe gaw anhte n mu n’na Tinang shada hkalem hkat ai hpe sha mu mada yang chyawm gaw anhte grai hkrit tsang ra saga ai. Dik n’na tsun ga nga yang, Tinang Amyu shada Hkalem ai kaw kam ai gaw Tinang shada naw mai jahtuk hkat ai. Myen Hpyen Gumshen wa Hkalem ai hpe kam nga ai wa hpe mahtang anhte grai mau ga ai.

Mungdan langai a manghkang hpe hparan sa wa ai lam hta “gasat n’na dang la ai prat n rai sai zawn, hpang jahtum Saboi n’tsa hta jahkrup la ra sai lam hpe hkap la ga ai. Daini anhte KIO hte Myen Hpyen Gumshen ni hte gap hkat jahkring da ai 10 ning jan ai ladaw de du wa sai. N’dai aten laman hta anhte Ningbaw-ningla, Hpyendu, Hpyenla, Mungshawa dawtsa gade si, gade jamjau, myu shayi ni gade roi rip hkrum sai lam hpe mara galaw ai wa gaw tinang a mara gade kaba ai lam hpe chye na ra ai.

Ya byin taw nga ai Myen Mungdan a Mung Masa mabyin kata hta sum ai hte dang ai lahkawng nga ai gaw teng ai. Raitim, sum ai gaw gadai ta? Dang ai gaw gadai mahtang rai ta? Kajawa, Jinghpaw Wunpawng Mungshawa hpe “Sum ai Wa” ngu tsun, sawn la ai raiyang chyawm gaw grai shut na re. (shing n rai) Myen Hpyen Gumshen wa a maw mawn ai de Mungchyingsha hpe Masu n’na woi sa wa nga ai Ningbaw n’kau mi hpe “Dang ai Wa” ngu yang mung grau pi shut na re. Raitim, lam langai hku gaw grai jaw ai. Dai jaw ai ngu ai lam gaw, Myen Hpyen Gumshen wa hte hkawm chyawm n’na Mungdan kata na n’hprang sut rai ni hpe Tinggyeng akyu ara a matu jahtum kau ai lam gaw anhte Mungdan hte Mungchying sha ni n’tsa kam ai hku dang sha ai lam nan rai nga ai.

Dai majaw Uphkang ningbaw ni hpe Mungchying sha ni n’tsa hta Jahkrit Shama, Hkalem Hkalau, Kam ai hku di na malai, myusha yawng zinlum wa hkra galaw let Mungdan rawtjat galu kaba wa matu galaw sa wa na matu shadut mayu ga ai. Mungdan hte Myusha hpe kaja wa tsaw ra ai Ningbaw Ningla ni gaw Myu hte Mungdan a akyu matu nga yang hpa baw mi galw ra ai raitim hkrit tsang ai lam n nga ai sha gwi gwi galaw sa ai hpe mu lu ga ai.

Dai zawn re ai Ningbaw kaja ni gaw marai 1, 2 a akyu matu yu na malai shawa yawng a akyu ara hpe yu ma ai. Dai re majaw mungdan kata shanu nga ai Mungchying sha a akyu ara tai wa ai hte maren Mungchying sha ni mung uphkang nga ai Ningbaw Ningla ni a n’tsa lani hte lani grau kamhpa madi shadaw wa ai majaw, Mung Shuk ai Lam n nga ai sha Rawt Jat Galu Kaba ai Mungdan langai byin tai wa lu ai rai nga ai.

America Mungdan gaw British Asuya kaw n’na 1776 ning hta Shanglawt lu wa ai hpang mungdan rawt jat na lam galaw ai hta British wa a akyu mutu galaw ai lam n mu ga ai. Ameriacan myusha ni a akyu ara hpe madung tawn n’na hparan mat wa ai hpe she mu nga ai. Daini Myen Hpyen Gumshen Asuya hte Wungpawng Rapdaw ni galaw nga ai Mung masa lam gaw grai wa teng grin ai lam n re ai sha n nga, Mungdan hte Myusha ni a n’tsa grai tsang ra ai lam re ai hpe mu lu ai.

N’dai 10 ning jan lapran awngdang ai Mung Masa Ninggam hpa nan n nga ai. Ningbaw n’kau mi gaw Myen Hpyen Gumshen n ra wa na, myit n pyaw wa na hpe sha tsang let bungli galaw nga ma ai. Hpa majaw nga yang Myen hpyen du ni ra ai hku n galaw jang majan bai gasat ra ai shaloi tinang a Ja Gumhpraw ni hpe jasum kau na hkrit tsang nga ma ai hpe mu lu ga ai. Myen Hpyen wa hpe sha Myiman tam n’na Mungshawa a Myiman hpe Shaka ya ai majaw, Mungshawa Madi shadaw ai n lu wa ai rai nga ai.

Ga shadawn, Myen Hpyen wa hte hpawm n’na (kaga hkai-nmai hkai n mai ai majaw, kan bau na matu hkai da ai) Mungshawa masha a Kani yi hpe hkyen kau ya ai lam gaw dai uhpung hpe Mungshawa ni gara hku mung madi shadaw na lam n nga ai. Dai hte maren Mung masa uhpung hte Mungchying sha ni lapran hta sumprat dit lu ai Myen Hpyen Gumshen wa dang ai lam sha rai nga ai. Hpyen wa a Maw Lanyet hta gumhtawn bang ai majaw, hpyen ni mung grai kabu ai majaw Asawng Hkrum ai lam ni gaw gadai sum ai mahtang ngu na kun?

Dai hte maren Miwa Gumsan Mungdan hpe awngdang ai hku rawt malan woi ai Mao Tse Dung lang ai ladat mung Mungshawa a akyu ara hpe shawng tam let, Mungshawa a gahkyin gumdin lam hpe shawng ladat amyu myu hte galaw la n’na, Mungshawa n’gun hte mahtang dang manga kau ai lam re ai hpe adan sha mu lu nga ai.

Dai ni grai grai Ja ai Rawtmalan Hpung ni rai nga ai Srilanka kaw na Tamil rawtmalan hpung LTTE hte Naga rawtmalan hpung NSCN zawn re hpung ni gaw Gap Hkat Jahkring let Mungshawa a akyu ara hpe tam nga ma ai majaw grai awngdang wa magang masai.

Raitim, anhte Amyu nigaw tinang amyu hpe sha tinang shapau la, sha-a la n’na myit dik chye ai amyu ni rai nga ga ai. Dai lailen n prai dingsa, hpyen wa gaw anhte a gawng kya shara hpe chye sai majaw, Gung rawng ai dwi jahku hpe jaw n’na masawp asawng let anhte hpe Htani htana shayup kau wa nga sai.

Ya ten hta anhte Jinghpaw mung hta shang n’na bungli galaw nga ai Metta-Development Foundation, Swiss Project zawn re ai NGO hpung ni gaw Myen Hpyen wa hte ganawn n’na galaw nga ai gaw, n ganawn nan n mai re ai majaw sha ganawn nga ai rai nga ai. Raitim n’dai NGO hpung ni gaw Mungdan rawt jat lam ni hte Mungshawa a ngamu ngamai lam ni hpe Myusha yawng lawt lu lam matu shakut nga ga ai ngu marawn nga ai uhpung ni hta grau n’na Tang Du ai hku galaw nga ma ai.

Mungdan Langai rawt jat wa na matu gaw “Yes Man” chyu n re ai sha, “Dinglun” ai mung nga ra na re ngu mu mada ai. Dai majaw Mungchying sha yawng a akyu ara hpe yu let lam shagu hta Dinglun ai lam gaw Mungchying sha yawng a lit nan rai nga ai.

Lahta na ningmu ni gaw ka shalat ai wa Shanglawt Brang a ningmu ni sha rai n’na The Kachin Post a ningmu n re ai lam hpe chye shangun mayu ga ai.