Shanglawt hpe Simsa Lam hte Galai N mai
The Kachin Post / February 05, 2007

Mungkan mung masa mabyin a majaw rai na kun, anhte amyu sha ni gam maka majaw rai sai kun gaw n chye ai. Lani hte lani anhte a dai daw Jinghpaw mung hta byin nga ai lam ni hpe na lu yang anhte Jinghpaw Wunpawng amyu sha ni matu hpa lam hta mung myit mada lam nau n mu wa ai zawn byin wa nga ai.

Yawng chye nga ai hte maren dai ni na anhte a buga hta byin nga ai mahkrun amyu hku n’na anhte amyu sha ni ahkaw ahkang, sut masa hte, n’hprang sut rai ni lani hte lani maigan amyu ni a lata de hkrai du ma wa ai gaw, anhte amyu sha ni matu hkrat sum wa ai masa kumla ni rai nga ai. Grau n’na myit tsang hpa gaw, n’dai zawn kam ai hku maigan amyu ni anhte buga hte amyu sha ni hpe hpya sha nga hpe gara uhpung uhpawng hku n’na mung lit la makawp maga ya ai hpe n mu ga ai.

Buga kata hta na Wunpawng Mungdan Shawnglawt Hpung, KIO, New Democratic Army-Kachin, NDA-K, Kachin Defense Army, KDA, hte Lasang Awng Wa a KIO ni hku n’na n’dai amyu sha ting jam jau wa ai lam ni hpe nau wa myi ahkyak la ai lam n nga ai hpe mu lu ai. Myen hpyen dap hte gap hkat jahkring da hpe matut shagreng na hte tinang uphung asak lu matut na matu sha aten shama nga sai hpe maram lu ai. Maigan kaw shamu nga ai Kachin National Oragnization, KNO, chyu sha 2006 ning hta anhte buga hta byin nga ai tsin yam ni hte seng n’na tsang ya ai lam hte n’dai mabyin ni hpe wan nawn ya ai Myen hpyen atsuya hpe lit nga ai ngu n’na tsun shaga ai lam gaw na yu ga ai.

Raitim, Myen mung na mung masa mabyin hta maigan de nga let shamu nga ai mung masa uhpung ni hku n’na dang lu ai daram marawn jahtau nga tim, kata de gaw lak lai ai lam n nga ai hpe yawng mu chye nga ga ai. Ngut na shinggan de na mung masa hpung ni hku n’na kata de galai shai wa hkra galaw na matu masa n jaw ai hpe mu lu ai. Dai re majaw buga kata galai shai wa lu hkra, lawt lu lam lu hkra gaw buga hta nga ai ni hku n’na nan ta tut mung masa shamu shamawt ai hta shang lawm ra saga ai.

Teng sha mai tsun ai lam langai gaw, mayam ngu n shamying ai sha nga sai, Mayam tai nga sai anhte amyu sha ni a prat hpe kadai amyu sha, amyu kaba ni mung lawt lu hkra garum na lam n nga ai. Maigan amyu kaba ni garum na hpe myit mada nga ai myit jasat mung, myit sumru yu ai, yup mang mang ai lam sha rai nga ai.

1949 ning Lahpai Naw Seng woi hpang wa ai Pawngyawng National Defence Force, PNDF, kawn Wunpawng Mungdan Shanglawt Hpung, KIO, galaw lai wa sai rawtmalan ni hpe yu yang anhte amyu sha mungchying sha ni a madi shadaw ai arang langai hte sha rawtmalan asak matut lu ai hpe mu ga ai. Moi de, Mungkan Majan I hte II laman magrau grang ai anhte a Ji-Woi Ji-Wa ni gaw English hpyen dap hkan magam gun let mai gan amyu sha hte mungdan a matut asak jaw let gasat ya wa saga ai. Dai zawn gasat ya ai marang e anhte a Ji-Wa ni hpe shagrau ai Dasik ni hta lai n’na anhte amyu sha ting a matu lak lai ai ahkaw ahkang ni n lu ga ai.

KIO ningbaw kaba Maran Brang Seng a prat hta Sinna mung dan hkan anhte amyu sha ni a rawtmalan hpe garam na matu tsun shaga hkawm yu sai raitim, tang n du ai sha n ga Brang Seng maigan kawn Ginjaw de du wa ai nau n’na ai ten hta Myen hpyen dap hte gap hkat jahkring lam la kau ra ai hpe yawng chye nga ga ai. KIO uhpung hku n’na masa lam amyu myu a majaw Myen hte gap hkat jahkring kau n’na, Myen hpyen du ni ra sharawng ai National Convention kaw shang lawm nga ma sai. Amyu sha yawng a matu nau myit mada shara n nga wa ai hpe maram lu ai.

Anhte amyu sha ting a gam maka hpe dinglik yu dat shagu, masa lam shagu hta hpang hkrat nga ai hte myit mada lam nau n nga ai zawn byin nga tim, anhte matu myit mada lam kaba naw nga ai hpe gaw mu chye ai ni, amyu kaja wa tsaw ai ni chye nga ai. Madung gaw anhte amyu sha ting lawt lu lam lu hkra ngu ai gaw anhte amyu chyingsha shagu hta lawt mayu ai lam nga ra ga ai. Madu myit rawng na grai ahkayk nga ga ai.

Madu myit rawng ra ai ngu ai hte seng n’na ya dai ni byin nga ai mung chying sha ni a myit masa gaw, anhte a lawt lu lam hpe KIO zawn re ai mung masa uhpung ni shakut ya yang she lu na shadu n’na, tinang hkrai gaw lawt lu lam lu hkra shakut shaja ai lam n nga ai gaw, madu myit rawng ai n rai nga ai. Grau n’na yawn hpa lam langai gaw, mung masa galaw ai, rawtmalan galaw ai uphung ni hpe garum madi shadaw ai lam n nga wa ai sha n ga, mung masa lam tsun shaga wa yang mara lu wa ai zawn shadu nga ma ai.

Dai ni na ramma law malawng mung, buga hta nga yak jam jau n’na myit mada lam nau n mu wa ai majaw maigan mung dan de pru hkawm wa ai ni law wa nga ai. N’dai hpe yu yang dai ni na ramma law malawng gaw amyu sha ting lawt lu lam ngu ai hta tinang hkum dek hkrai sha lawt lu lam hpe she madung dat tam hkawm mat wa sai hpe mu lu ga ai. Maga myi hku rai yang gaw, ramma ni maigan du ai majaw masa lam amyu hku n’na galu kaba ai lam ni nga wa ai zawn, buga hta kam ram ai ramma ni kase wa ai gaw amyu sha ting a shawng lam matu myit mada shara nau n nga wa ai sha rai nga ai.

Ahkyak ai langa gaw, dai ni na ten hta anhte myit mada shara nau n nga wa nga ai anhte Jinghpaw Wunpawng amyu sha a prat hpe mungkan ga hta grin nga lu ai amyu langai byin tai nga lu hkra amyu sha ting hkam la shakut ra saga ai. N’dai zawn shakut ai lam hta anhte a rawtmalan ni jahkrat tawn ai awng dawm shanglawt lu lam hpe htani htana manoi manat ra ga ai.

Daini buga hta na gap hkat jahkring la da ai lak nak lang hpung ni a simsa lam lu yang yawng zeng rai wa na nga ai gaw hpyen a maw lanyet ai lam sha rai na re. Gap hkat jahkring hpung ni manoi manat tawn ai ‘Simsa Lam’ a majaw anhte buga hta du-daw sai-hkaw ai lam ni nau n mu wa ai teng tim, maga myi hku n’na anhte amyu sha ni a ahkaw ahkang hte lamu ga ni tat sum kau wa ai majaw mungchying sha ni dumbri dumbra rai n’na, masha mayam tai hkawm wa nga sa ga ai.

Simsa lam lu ai gaw kaja ai mabyin langai raitim, rawtmalan prat na hkring sa la ai aten ladaw langai sha rai nga ai. Myen hpyen du ni jaw ai sim sa lam gaw anhte matu simsa ai n re sha, hkrat sum lam de ganawng bang ya ai mung masa gingjang langai sha rai nga ai. Kaja wa teng ai simsa lam lu wa tim, anhte amyu sha ni hta tinang buga hpe tinang nan up hkang hpareng lu ai mung masa ahkaw ahkang n lu ding sa gaw myit tsang hpa grai naw nga ga ai. Masa a majaw Myen a simsa lam masu hpe hkap la ra tim, anhte a ninggawn masing rai nga ai shanglawt mungdan gaw de na hpe gaw ‘Simsa Lam’ sha n ga hpa hte mung galai n mai ga ai.

Mungchying sha yawng du ai shara kawn, mai byin ai ladat yawng hte ni nawn ai hpyen hpe shawng gasat ra saga ai. Tsaban 21 hta majan pa ngu ai gaw shara shagu hta nga ai zawn sinat kapawt yang she hpyen gasat ai n rai mat sa ga ai.