Laknak Kaja

Malihkrang Uma

November 30, 2004 — N’dai prat gaw sinat laknak hta grau n’na hkrit ra ai langai mi gaw ‘Media’ ngu ai shi htawn htinglet ya ai arung arai rai nga ai. Media hte mungdan kaba ni, Mung masa uhpung (Political Party) kaba ni hpe jahten kau lu nga ai. Moi prat gaw Media prat n nga ai re majaw masha law n’na, gasat jin ai ni, n gun rawng ai ni dang ai prat rai nga ai. N’dai prat kaw gaw n’gun hte gasat ai hta grau tang du ai gaw, Media rai mat sai. Dai majaw uhpung uhpawng langai a daru magam ngang kang lu na matu mung Media ahkyak wa ai zawn, Daru magam kashun ai ni shawng lang ai mung Media rai nga ai. Media hta n’gun ja ai wa gaw, n hkru ai galaw tim pyi masha law law hpe lam woi shadam lu nga ai.

Shinggyim masha shagu hta, kaja ai hpe galaw mayu ai myit masin rawng nga chyalu rai nga ai. Tinang n lu galaw tim pyi, masha wa galaw ai hpe grai kabu gara shakawn chye nga ai. Ga shadawn, sumla hkrung yu ai shaloi n hkru ai hku hkrang shala ai wa hpe yu shawa yawng gaw n ra n’na, teng man ai hpe hkan galaw ai hpe chyu n gun jaw ai hpe mu lu ai. Dai majaw, n’dai prat na atsuya uhpung law law gaw, Media hpe laknak shatai let, Mung shawa hpe tengman ai lam law law tang madun chye nga ai. Dai hta grai sawng ai gaw, Mung shawa ni ra sharawng ai Nawku htung hpe lang let, masha kaja tai masu ai lam rai nga ai. Dai majaw, anhte Wunpawng sha ni mung Media n law n la re ai hpe sha gaw shada n gun jaw hkat, kaja ai shiga ni hpe shalai hkat let, tengman ai lam ni hpe makoi magap da ai lam n nga ai sha, Mung shawa yawng hpe tengman ai Media lu jaw yang grai hkrak na rai nga ai.

Dai ni mungkan hta atsuya kaba ni hkrit ai gaw, sinat lang n’na gasat ai ni hpe n rai, shawa n’gun hpe hkrit nga ma ai. Moi prat Madu Yesu madun ai gumlang ai lam gaw Non-violence action rai n’na, teng man ai lam hpe gasat kala ai lam n galaw ai sha n-gup ga hte tsun shapraw let, n hkru ai lam hpe ninghkap ai lam rai nga ai. Dai ni gaw, dai n-gup ga hpe shi htawn hpaji ni hte mung shawa law law chye ra hkra htawn tsun na mung grai loi nga sai rai nga ai. Myen atsuya wa hkrit ai gaw, ya na rawt malan hpyen la ni a sinat laknak hte gap gasat ai n rai, Media hte Non-violence ni hpe hkrit nga ma ai. 2002 ning hta Thai mung dan hta shamu shamawt nga ai Shan Women Action Netwrok ngu ai Sam amyushyi hpung ni shapraw ai“Licence to Rape” nga ai laika buk gaw Sam rawtmalan ni shaning law law Myen atsuya ni hpe gasat ai hta grau tang du hkra lu ninghkap nga ai.

Dai ni na ten hta, Wunpawng Mungdan Shanglawt Hpung, KIO, New Democratic Army-Kachin, NDA-K hte Kachin Defense Army, KDA, ni hpe Myen atsuya gaw gasat wa na hpe n hkrit ai, n gasat ai sha, myit hkrum mang rum let tengman ai lam ni hpe madi madun wa na she hkrit nga ma ai. Dai zawn, tengman ai lam hta kahkyin gumdin lam lu la na matu mung Media sha rai nga ai.

N’dai prat hta gaw myi-di na-hpang gasat ai ni hpe kadai n hkrit sai. Grau n’na, U.S.A wa gaw mungkan hpe shi a n gun hte machye machyang ladat (technology) amyu myu ni hte tek jum da lu ai majaw, n gun shingjawng gasat ai ni hpe n hkrit sai, shanhte hkrit ai gaw Media hte Non-violence sha rai nga ai. Myen atsuya wa mung n’mu htim rai gasat ai ni hpe hpa zawn pyi n nawn nga ai. Myen mung a democracy rawtmalan ningbaw Awng San Suu Kyi lama wa sinat laknak lang n’na gasat ai rai taw gaw moi moi me shamyit kau na masai. Raitim, ya na zawn n gasat ai sha katsi majan (non-violence) hte ninghkap taw nga ai majaw shanhte grai yak nga ma ai.

Mungkan hta mying gumhkawng ai hpyen jaubu ni a labau lam hpe bai gawn yu yang, shanhte gaw “awngdang na gasat poi hpe she gasat ma ai,” da. Sum na chye nga ninglen tinang a mying gumhkawng lam (reputation), shara (position), gumrawng gumtawng (pride) ai lam ni a majaw tinang kata na ali ama law law hpe shagrawm kau gwi ai ni gaw myu tsaw ai n rai nga ai. Moi Myen hkawhkam ni Inglik (English) wa a lata kata de rawng ra mat ai mung Amyusha Gumrawng Gumtawng Myit (National Pride) nau law ai majaw rai ma ai nga n’na, labau shara ni tsun da ma ai.

Dai lam ni yawng hpe bai myit yu ai shaloi gaw, myi-di na-hpang re ai lachyum mung tai wa nga ai. Dai zawn myi-di na-hpang prat hpe awngdang lu na lam gaw, dai ni na prat hta Media hte mungkan hpe ka-up da ai zawn, anhte Wunpawng amyu kata hta mung ngang kang ai Media lailen ni pru wa na matu grai ahkyak nga ai. Media hte sha n rai yang myit hkrum lam hpe lu la na n loi nga ai. Moi na anhte KBC (Dingsa, Ningnan) garan ai lam hta mung Media hpang hkrat ai majaw re, nga n’na Rev. Dr. Saboi Jum tsun ai. Daini na anhte kata kaw byin nga ai manghkang ni law law mung Media n hkrang ai shara hkan e tengman ai shiga n lu la ai majaw (sh) mai kaja lam ni hpe n chye mu ai majaw ningmu shai hkat mat ai hta hkan n’na byin wa ai manghkang ni rai nga ai.

2004 ning praw hta KIO ginjaw kaw byin wa ai manghkang hte Hkranghku kaw byin lai wa ai manghkang ni hpe mung shawa hku n’na ‘Ma’ ‘Da’ nga ai ga hte sha madat la let, amyu myu dinglun ai majaw manghkang ni grau law wa ai hpe mu lu ai. Tengman ai Media langai anhte lapran kaw htinglet nga ai rai yang gaw dai manghkang ni hta tengman ai hku mahtai lu wa na rai nga ai. Kaning re ai manghkang ni pru wa raitim, teng man ai Media ngang kang nga yang gaw anhte kata kaw kahkyin gumdin lam hten bya wa na n rai, grau she ngang kang wa lu na rai nga ai.

Lahta na gangau gaw Malihkrang Uma a mu mada tang madun ai lam ni rai nga ai. Malihkrang Uma gaw The Kachin Post a shi htawn langai rai nga ai.