Anhte Buga a Noikrat

Malihkrang Uma/ Myitkyina

July 22, 2004 — Noihkrat (Rubber) hpun hkai n’na, noikrat shaw dut sha ai amyu ni hta anhte Wunpawng amyu sha ni hta moi prat n nga yu shi ai rai nga ai. Anhte Myen Mungdan kata hta moi daw de gaw Mun Mungdaw hkan she Noikrat mai hkai ai zawn shadu n’na, anhte Buga hta hkai sha na kadai mung n myit yu ai rai nga ai. Shawng de gaw anhte Buga a duhkra ladaw hte mung n pyaw ai majaw mung re, hpa majaw nga yang, anhte Buga gaw katsi la ai shingra maka a majaw re nga ma ai.

Noikrat hpun ra sharawng ai duhkra ladaw gaw Kahtet-madi re ai duhkra ladaw rai nga ai. Daini anhte Buga kata e Noikrat hpun hpe bungli kaba shatai let ningnan hkai hpang wa ai Jinghpaw Academy Company madu Sutdu Banlun Lumyang Bum Yun gaw ndai hku nga tsun wa ai, “daini anhte a Buga wa n myit mada ai sha kahtet-madi re ai Buga she tai wa n’na, Noikrat grai ra sharawng ai duhkra ladaw tai nga sai.”

Jinghpaw Academy Company gaw 1992 ning kawn Lumyang Hka Awng hte Lumyang Bum Yun yan nau pawng hpaw ai Company rai nga ai. Ningnan daw de Hpakant, Lawng Hkang mare na Lung Seng hpe madung dat shaw ai Company rai n’na Myen Hpyen Atsuya a U Pai Company hte Joint-Venture galaw da ai rai nga ai.

Ya hpang daw de Monyin kaw pru ai Nilar (Padi lungmaw) hte Padamya ni mung htu shaw nga sai rai nga ai. Lung Seng bungli hte seng n’na, Lung Seng Hkrang Pan shachyaw ai bungli mung galaw nga ai re. Shatapru Manau Wang makau na Jinghpaw Mung sumla Lungseng Hkrang Pan gaw Jinghpaw Academy Company alu jaw galaw da ai rai nga ai. Ya ten e, Sasana Sara asak kaba sai ni hpe madi shadaw lu na matu “Living Water” hka san jakrung mung shachyaw n’na, Myitkyina grup yin hpe Hka San hkan dut ya ai bungli mung galaw nga ding yang rai nga ai. Hkaitau Zinlawng kaw mung Acre 546 kaba ai sun hpe hkai n-mai hkum hkra, duhkra ladaw hte hkan n’na pru ai baw hkai n-mai ni hpe hkai nga sai hpe chye lu ai.

Sut Du Lumyang Bum Yun gaw laiwa sai May 29 ya hta Miwa Gumsan Mungdan, Yunnan Mungdaw na Hkai Sun Du Yin Gyer Yen hte Rubber Manager Jin Hai Htau ni hte hkrum shaga n’na, anhte Buga a Rubber ni hpe shalai dut lu na lam bawng jahkrup da ma ai. Madung gaw Noikrat dut, mari na lam hte seng n’na jahkrup ai lam rai nga ai. Rubber hte gumhpawn n’na kaga hkai mai ai baw amyu myu hpe mung bawngban jahkrup ai lam chye lu ai.

Anhte Buga na Rubber ni gaw Noikrat ajet re majaw Miwa ni grai ra ma ai. Hpa majaw nga yang, anhte buga kaw hkai ai Noikrat hpun ni hta Tsi hte galaw n’na Noikrat hpun ni hpe shalat la ai n lawm ai sha, yawng gaw ga sau ajet hta tu kaba wa ai hpun ni re majaw Noikrat jet ai rai nga ai. Raitim, Noihkrat shaw ai ladat (Technology) madang n dep ai majaw du na October shata hta gaw shanhte kaw na chye chyang ai masha marai hkru 6 dat ya n’na, ra ai lam ni hpe sharin ya, hpaji sa jaw na lam chye lu ai. Sutdu Bum Yun ni hku na gaw anhte myusha ting a malai akyu lu wa na hpe myit mada nga ma ai.

Anhte Buga kaw Lumyang Bum Yun ni a Noikrat sun gaw Acre 450, Sutdu N'gang La Tawng na Acre 450, Myitkyina makau na Ake hte Shadau mare hkan hkai da ai Ko Chyi Chin na Acre 400 jan, Kyangluk Tu Tu na Acre 50, Sut Du Yup Zau Hkawng hte Kareng La San ni na gaw Acre law law, shadawn shadang atsawm n chye, ni hte kaga Hopin, Monyin, Mogawng hkan kachyi kajaw hkai ai ni yawng rai yang anhte Buga kaw Acre 5000 n law htum hkai da sai lam Sutdu Bum Yun tsun wa ai.

Anhte Buga na Rubber gaw Myen Atsuya e masat ya ai madang hku nga yang Noikrat pru madang No.1 rai nga ai. “Anhte kaw gaw Rubber [Noikrat] sun shadawn shadang sha n law tim, Acre mi hta pru ai Noikrat madang gaw Myen mung kaw No.1 hku na masat da ya ma ai,” ngu Sutdu Bum Yun tsun wa ai.

Noikrat Hpun a shadawn shadang gaw Acre mi hta hpun 240-250 ram hkai lu n’na, Acre 13 hta lani mi shang gumhpraw sen mi rai nga ai. Noikrat Hpun gaw kaga duhkra ladaw hkan n’na si ai namsi sun ni zawn n rai, aten tup shang gumhpraw lu mai ai rai n’na, kalang hkai da yang shaning 60 ning daram galaw lu ai rai nga ai.

Noikrat sun galaw ai hta, Lumyang Bum Yun ni a Sun gaw 1997 ning kawn galaw hpang ai rai yang maning kawn loi li pru hpang sai rai nga ai. Rubber sun hta jai lang da sai gumhpraw arang gaw yawng rai yang Sen 1,540 daram rai sai hpe chye lu ai. Rubber hte hkap htuk ai duhkra ladaw hpe anhte lu da sai re majaw Rubber duhkra ladaw hta mai hkai ai baw hkai n’mai ni hpe mung matut hkai mat wa na matu Sut Du Lumyang Bum Yun myit mada nga ai.